Do końca zgłoszeń zostało:

70,2%

Pomoc była zachowaniem większości.

Od 24 lutego do 30 czerwca 2022 roku siedem na dziesięć gospodarstw domowych w Polsce przynajmniej raz pomogło mieszkańcom objętej wojną Ukrainy.

70,2% udzieliło pomocy29,8% nie zadeklarowało pomocy

Źródło danych: GUS, 27.10.2022.

01 / Czas i powszechność

Pomoc była powszechna. Nie była jednakowa.

W pierwszych tygodniach po inwazji pomagało 69,9% gospodarstw. W drugim kwartale nadal była to większość, ale odsetek spadł do 53,3%.

Odsetek gospodarstw, które udzieliły pomocy

I kwartał69,9%

Od 24 lutego do 31 marca

II kwartał53,3%

Od 1 kwietnia do 30 czerwca

Źródło danych: GUS, badanie budżetów gospodarstw domowych, 2022.

Dochód nie wyznaczał granicy pomocy

Odsetek pomagających w I kwartale według grupy kwintylowej dochodu.

I kwartał
I - najniższe dochody
63,8%
II
64,5%
III
67,8%
IV
71,4%
V - najwyższe dochody
77,5%

Najważniejsze: nawet w grupie o najniższych dochodach pomagało niemal dwie trzecie gospodarstw.

Źródło danych: GUS. Gospodarstwa podzielono na pięć równolicznych grup według dochodu na osobę.

Zjawisko nie kończyło się w największych miastach

Odsetek pomagających w I kwartale według klasy miejscowości.

I kwartał
500 tys. i więcej
75,3%
100-499 tys.
71,0%
20-99 tys.
69,2%
Poniżej 20 tys.
66,3%
Wieś
68,6%

Najważniejsze: na wsi pomagało 68,6% gospodarstw - wynik zbliżony do średniej krajowej 69,9%.

Źródło danych: GUS, I kwartał 2022.

02 / Formy pomocy

Najczęściej pomagały rzeczy i pieniądze.

Tu zmienia się mianownik. Poniższe odsetki dotyczą tylko gospodarstw, które zadeklarowały pomoc. Można było wskazać więcej niż jedną formę, dlatego wartości nie sumują się do 100%.

Dwie dominujące formy pomocy

I kwartałII kwartał
Dary rzeczoweżywność, ubrania, leki, rzeczy codziennego użytku
79,6%
80,9%
Pomoc pieniężnabezpośrednio lub przez organizacje
63,4%
66,7%
Źródło danych: GUS. Gospodarstwa udzielające pomocy = 100%.
6,4%

pomagało uchodźcom w Polsce w znalezieniu pracy, codziennych sprawach lub opiece nad bliskimi

3,3%

pomagało przy granicy, w punktach recepcyjnych, noclegowych lub zbiórkach

3,2%

organizowało transport osób lub darów albo bezpłatnie użyczało samochodu

3,0%

przyjęło uchodźców do domu lub udostępniło lokal mieszkalny

Wartości dla I kwartału 2022. Źródło danych: GUS. Mianownik: gospodarstwa, które udzieliły pomocy.

Wolontariuszka przekazuje żywność na dworcu autobusowym w Lublinie
Pomoc na Dworcu Głównym PKS w Lublinie, 3 marca 2022. Fot. Jakub Orzechowski / Agencja Wyborcza.pl

03 / Geografia

Granica nie tłumaczy wszystkiego.

Najwyższy odsetek zanotowano na Podkarpaciu. Drugi wynik miało jednak Mazowsze. Pomoc była silniejsza w niektórych regionach, ale żadne województwo nie schodziło poniżej 58,5%.

Pomoc według województw

Wybrane punkty rozkładu, I kwartał 2022.

Polska: 69,9%
Podkarpackie
83,6%
Mazowieckie
78,0%
Zachodniopomorskie
75,3%
Polska
69,9%
Wielkopolskie
59,6%
Lubuskie
58,5%
Źródło danych: GUS. Pokazano trzy najwyższe wartości, średnią krajową i dwie najniższe wartości.
Kobieta obejmuje osobę odpoczywającą pod kocem przy przejściu granicznym
Przejście graniczne Krakowiec-Korczowa, 9 marca 2022. Fot. Jakub Włodek / Agencja Wyborcza.pl

04 / Motywacje

Siedem powodów. Nie siedem udziałów.

Badaczki z Collegium Civitas przeprowadziły 39 wywiadów indywidualnych i jedną diadę. Około 40 godzin nagrań poddały jakościowej analizie treści. Wynikiem jest typologia sposobów myślenia o pomocy - nie ranking i nie rozkład procentowy.

  1. 01

    Etyczna

    Wewnętrzny imperatyw, solidarność z człowiekiem w potrzebie i wybór moralny.

  2. 02

    Społeczna

    Wychowanie, normy społeczne, wpływ otoczenia i potrzeba bycia częścią wspólnoty pomagających.

  3. 03

    Patriotyczna

    Etos narodowy, podobieństwo historii, wspólny wróg i poczucie obowiązku wobec ojczyzny.

  4. 04

    Emocjonalna

    Współczucie, empatia, troska, złość i sprzeciw wobec cierpienia.

  5. 05

    Terapeutyczna

    Działanie jako sposób radzenia sobie z lękiem, bezradnością i potrzebą odnalezienia sensu.

  6. 06

    Tożsamościowa

    Pomaganie jako styl życia oparty na wcześniejszych doświadczeniach, kompetencjach i gotowości.

  7. 07

    Materialna

    Możliwość uzyskania pieniędzy, pracy lub innych konkretnych korzyści.

Źródło: K. Kalinowska, K. Krakowska, M. Sałkowska, „Dlaczego Polacy pomagali Ukraińcom?”, Kultura i Społeczeństwo 67(3), 2023.

05 / Metoda

Co wiemy. Czego dane nie mówią.

Co wiemy

  • Jaki odsetek gospodarstw deklarował przynajmniej jeden akt pomocy.
  • Jak zmieniała się skala między pierwszym a drugim kwartałem 2022 roku.
  • Jakie formy pomocy wskazywały gospodarstwa pomagające.
  • Jak różniły się wyniki według dochodu, miejsca zamieszkania i województwa.
  • Jak osoby pomagające opisywały swoje motywacje w badaniu jakościowym.

Czego te dane nie mówią

  • Ile godzin pracy, pieniędzy lub rzeczy przekazało konkretne gospodarstwo.
  • Jak długo trwała pomoc i jak zmieniała życie pomagających oraz osób przyjmujących pomoc.
  • Jak wyglądała pomoc instytucji, firm i organizacji poza gospodarstwami domowymi.
  • Jak często występował każdy z siedmiu typów motywacji.
  • Czy deklaracja pomocy w badaniu odpowiada dokładnie jej rzeczywistemu zakresowi.

Statystyka pokazuje skalę.

Pamięć pokazuje, z czego ta skala się złożyła.

Dodaj wspomnienie